9. sınıf · TYT

Ses Bilgisi

Büyük ünlü uyumu, kalın ünlünün kalınla, ince ünlünün inceyle sürmesidir. Küçük ünlü uyumu, düz ünlüden sonra düz, yuvarlaktan sonra dar yuvarlak veya düz gelmesidir. Ünsüz yumuşaması, sert ünsüzle biten söze ünlüyle başlayan ek gelince p, ç, t, k'nin yumuşamasıdır.

Hakimiyet %0

Anlatım

Adım 1

Tanım

Ünsüz benzeşmesinde sertten sonra sert ek gelir. Evde değil evte aranır, çünkü f, s, t, k, ç, ş, h, p'den sonra.

Adım 2

Kural

Ulama, ünsüzle biten sözcüğün ünlüyle başlayan sözcüğe bağlanmasıdır.

Adım 3

Örnek

Kaynaştırma ünsüzü, iki ünlü arasına y, n, s, ş gelebilir.

Adım 4

Kontrol

Ünlü kalın mı, ünsüz sert mi bak. Bunu bir örnekte yeniden söyle.

Günlük örnek

Kitap sözcüğüne -ı gelince kitabı olur. p, b'ye yumuşar.

Çözümlü örnek

Kolay

Kitap + ı nasıl söylenir?

Çözümü göster

p, b'ye yumuşar.
Sonuç: kitabı.
Doğru seçenek: kitabı.

Sonuç:

kitabı

Kural

Büyük ünlü uyumu neyi ayırır?

Çözümü göster

a, ı, o, u kalın ünlülerdir.
Sonuç: kalın ve inceyi.
Doğru seçenek: kalın ve inceyi.

Sonuç:

kalın ve inceyi

Sık hata

Sert ünsüzden sonra gelen ek nasıldır?

Çözümü göster

Kitapta, evde değil diye aranır.
Sonuç: sert.
Doğru seçenek: sert.

Sonuç:

sert

Kontrol

Ulama nerede olur?

Çözümü göster

Sözcükler konuşurken bağlanır.
Sonuç: ünsüz ve sonraki ünlü arasında.
Doğru seçenek: ünsüz ve sonraki ünlü arasında.

Sonuç:

ünsüz ve sonraki ünlü arasında

Zor

«Ses Bilgisi» için üç yargı yazılıyor. Kitap sözcüğüne -ı gelince kitabı olur. p, b'ye yumuşar. I. p, b'ye yumuşar II. a, ı, o, u kalın ünlülerdir III. Sert ünsüzden sonra gelen ek nasıldır için «yumuşak zorunlu» doğru sanılır Hangileri doğrudur?

Çözümü göster