9. sınıf · TYT · AYT

Atmosfer ve Sıcaklık

Troposfer, hava olaylarının olduğu en alt katmandır. Sıcaklık güneş ışınlarının açısı, süre, yükselti ve nemle değişir. Sıcaklık terselmesinde vadi tabanı çevresinden soğuk kalabilir.

Hakimiyet %0

Anlatım

Adım 1

Katman

Troposferde yükseldikçe sıcaklık genel olarak azalır. Stratosferde ozon güneşin morötesi ışınını tutar. Hava olayı troposferdedir.

Adım 2

Işın açısı

Dik gelen ışın dar alana enerji bırakır, sıcaklık artar. Eğik ışın geniş alana yayılır. Bu yüzden ekvator kutuptan sıcaktır.

Adım 3

Yükselti

Her 200 metrede sıcaklık yaklaşık 1 derece azalır diye okulda kurala bağlanır. Dağ eteği ile zirve aynı günü yaşamaz.

Adım 4

Karasallık

Kara çabuk ısınıp çabuk soğur. Deniz yavaştır. İç kesimde yaz sıcak, kış soğuk olur. Fark büyür.

Adım 5

Terselme

Normalde yukarı çıkınca hava soğur. Terselmede soğuk hava çukurda birikir, yukarıdaki yamaç daha ılık kalır. Sis ve don bu çukurda sıklaşır.

Günlük örnek

Kışın çukur bir ovada sisin oturması, soğuk havanın çökmesiyle ilgilidir. Tepe, o sabah daha ılık olabilir.

Çözümlü örnek

Kolay

Hava olayları hangi katmandadır?

Çözümü göster

Troposfer en alt katmandır.
Doğru seçenek: troposfer.
Şunlar bu sorunun cevabı değildir: Güneş oraya dik vurur; ozon çukurda biter; rüzgâr çukuru ısıtır.

Sonuç:

troposfer

Orta

Dik açıyla gelen ışın neden daha çok ısıtır?

Çözümü göster

Dar alan daha sıcak olur.
Doğru seçenek: dar alana enerji yığılır.
Şunlar bu sorunun cevabı değildir: Güneş oraya dik vurur; ozon çukurda biter; rüzgâr çukuru ısıtır.

Sonuç:

dar alana enerji yığılır

Ayırt

Yükselti artınca sıcaklık genel olarak ne olur?

Çözümü göster

Yükseklik serinletir.
Doğru seçenek: azalır.
Şunlar bu sorunun cevabı değildir: Güneş oraya dik vurur; ozon çukurda biter; rüzgâr çukuru ısıtır.

Sonuç:

azalır

Sıra

Kara neden çabuk ısınır?

Çözümü göster

Kara denizden hızlı tepki verir.
Doğru seçenek: karasallık.
Şunlar bu sorunun cevabı değildir: Güneş oraya dik vurur; ozon çukurda biter; rüzgâr çukuru ısıtır.

Sonuç:

karasallık

Zor

I. Hava olayları troposferdedir. II. Dik ışın geniş alana yayıldığı için daha az ısıtır. III. Yükseldikçe sıcaklık genel olarak azalır. Hangileri doğrudur?

Çözümü göster