12. sınıf · TYT · AYT
Cumhuriyet'in İlanı
İTA.12.2.1TYMM 2024Türk modernleşmesi çerçevesinde Atatürk Dönemi’nde siyasi alanda yapılan inkılapları neden ve sonuçlarıyla yorumlayabilme
Cumhuriyet 29 Ekim 1923'te ilan edildi. Ankara 13 Ekim'de başkent olmuştu. Mustafa Kemal ilk cumhurbaşkanıdır. 23 Nisan 1920 açılış günüdür, ilan günü değildir.
Hakimiyet %0
Anlatım
Adım 1
Başkent önce
Ankara 13 Ekim 1923'te başkent ilan edildi. Cumhuriyet bundan 16 gün sonradır. İki kararı aynı güne sıkıştırmak takvimi bozar. Başkent bir şehir seçimidir, rejim adı değildir.
Adım 2
İlan
29 Ekim 1923'te 1921 Teşkilat-ı Esasiye değişti. Madde, Türkiye Devleti'nin hükûmet şeklinin cumhuriyet olduğunu yazdı. Mustafa Kemal meclis tarafından cumhurbaşkanı seçildi. İsmet Paşa başvekil oldu.
Adım 3
Neden o hafta
Mecliste hükûmet bunalımı vardı. Yürütme boş kalınca rejim adının açıkça yazılması gerekti. Cumhuriyet, bir ziyafet duyurusu değil anayasa değişikliğidir. Seçim meclistedir.
Adım 4
1920 ile fark
23 Nisan 1920 meclisin açılışıdır. O gün cumhuriyet sözü anayasaya girmedi. 1921 anayasası da rejimi bu adla tanımlamadı. «Cumhuriyet 1920'de ilan edildi» cümlesi yanlıştır.
Adım 5
Ayırt etme
Dört tarihi sıraya diz: 23 Nisan 1920 açılış, 1 Kasım 1922 saltanat, 13 Ekim 1923 başkent, 29 Ekim 1923 cumhuriyet. Soru hangisini soruyorsa yalnız o günü işaretle.
Günlük örnek
Bir kurul yıllarca iş görür de tabelasına adını geç yazabilir. Meclis 1920'den beri çalışıyordu; devletin hükûmet şeklinin adı 29 Ekim 1923'te cumhuriyet oldu.
Çözümlü örnek
Kolay
Cumhuriyet hangi gün ilan edildi ve ilk cumhurbaşkanı kim oldu?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Gün 29 Ekim 1923'tür.
Seçim meclistedir.
İlk cumhurbaşkanı Mustafa Kemal'dir.
29 Ekim 1923, Mustafa Kemal
Orta
Ankara'nın başkent olması ile cumhuriyetin ilanı aynı gün müdür?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Başkent 13 Ekim 1923'tür.
İlan 29 Ekim 1923'tür.
Arada 16 gün vardır.
Hayır, başkent 13 Ekim'dir
Anayasa
İlan hangi metne yazıldı?
Çözümü gösterÇözümü gizle
1921 Teşkilat-ı Esasiye değişti.
Hükûmet şekli cumhuriyet diye yazıldı.
Bu bir genelge değil anayasa maddesidir.
1921 anayasasının değişikliğine
Başvekil
İlandan sonra yürütmenin başı kim oldu?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal'dir.
Hükûmeti kuran başvekildir.
İsmet Paşa başvekil olur.
İsmet Paşa
Zor
I. Cumhuriyet 23 Nisan 1920'de ilan edildi. II. Ankara 13 Ekim 1923'te başkent oldu. III. İlk cumhurbaşkanı Mustafa Kemal'dir. Hangileri doğrudur?
Çözümü gösterÇözümü gizle
23 Nisan açılıştır. I yanlıştır.
Başkent 13 Ekim 1923'tür. II doğrudur.
İlk cumhurbaşkanı Mustafa Kemal'dir. III doğrudur.
II ve III
Harici video
Videolar güvenilir kanallardan seçildi.
TYT - AYT Tarih - II. TBMM'nin Açılması, Cumhuriyetin İlanı | TYT - AYT Tarih 2022 #hedefekoş
Hocalara Geldik
Başka anlatımlar
Yapay zeka öğretmen
Cevabı doğrudan söylemem. Takıldığın adımı yaz. İstersen sana ipucu veririm.
Fotoğraf bu sürümde okunmaz. Soruyu cümleyle yaz, ipucu kazanımın içinde kalır.
Özet
Sık yapılan yanılgı
İlanı saltanatın kaldırıldığı 1 Kasım 1922 sanmak da yanlıştır. 1922'de padişahlık bitti, hilafet durdu, rejim adı henüz yoktu. 1923'te ad kondu. Halifelik ise 1924'e kaldı.
Kaydet, sonra tekrar sorulur.