İçeriğe geç
Tüm Dersler

1. sınıftan 12. sınıfa, tüm dersler tek yerde.

12. sınıf · TYT · AYT

Jeopolitik Konum

Jeopolitik, yerin siyaset ve güç ile ilişkisidir. Türkiye Asya ile Avrupa arasında, İstanbul ve Çanakkale boğazlarının üzerindedir. Montrö 1936'da boğazlar rejimini Türkiye'ye bırakmıştır. Mackinder heartland, Spykman rimland kuramları bu sözlüğün klasik adlarıdır.

Hakimiyet %0

Anlatım

Adım 1

Kuram

Mackinder 1904'te karaların iç kesimini heartland diye adlandırdı ve burayı tutanın dünyaya ağırlık vereceğini savundu. Spykman, asıl kuşağın bu karayı çevreleyen kıyı rimland olduğunu yazdı. İkisi aynı haritanın aynı okudur denmez.

Adım 2

Boğaz

İstanbul ve Çanakkale boğazları Karadeniz'i Akdeniz'e bağlar. 20 Temmuz 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi, geçiş rejimini Türkiye'nin egemenliğine bıraktı. 1923'teki uluslararası komisyon bu sözleşmeyle kalkmıştır. Montrö bir ticaret gümrüğü değildir.

Adım 3

Enerji koridoru

Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattı 2006'da akışa geçti. TANAP doğal gazı Türkiye üzerinden Avrupa yönüne taşır ve 2018'de açıldı. TürkAkım 2020'de Karadeniz'den gaz getirdi. Boru hattı, boğazın kendisi değildir.

Adım 4

Deniz yetkisi

Karasuyu, kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge ayrı hukuk halkalarıdır. Münhasır ekonomik bölge, kıyı devletine deniz yatağı ve su sütununda ekonomik hak tanır. Bu hak, komşunun kara sınırını silmez. Haritadaki iddia ile yürürlükteki antlaşma aynı çizgi olmayabilir.

Adım 5

Kavşak

Türkiye Balkanlar, Kafkasya ve Orta Doğu kavşağındadır. Bu konum hem geçiş geliri hem gerilim getirir. Konum tek başına zenginlik üretmez. Politika, geçidi kullanma biçimidir.

Günlük örnek

İki denizi bağlayan dar geçit, bir kapı kolu gibidir. Kapıyı tutan, geçişin kuralını da tutar. Boğaz bu kapıdır.

Çözümlü örnek

Kolay

Montrö Boğazlar Sözleşmesi hangi gündedir?

Çözümü göster

  1. Sözleşme 1936'dadır.

  2. Doğru seçenek: 20 Temmuz 1936.

  3. Şunlar bu sorunun cevabı değildir: komşunun başkentini; karadaki il sınırını silme yetkisi; OPEC üyeliği.

Sonuç:

20 Temmuz 1936

Orta

Heartland kuramı kime aittir?

Çözümü göster

  1. 1904 kuramı Mackinder'ındır.

  2. Doğru seçenek: Mackinder.

  3. Şunlar bu sorunun cevabı değildir: komşunun başkentini; karadaki il sınırını silme yetkisi; OPEC üyeliği.

Sonuç:

Mackinder

Ayırt

Rimland hangi kuşağı vurgular?

Çözümü göster

  1. Spykman kıyı kuşağını öne alır.

  2. Doğru seçenek: heartland'ı çevreleyen kıyı.

  3. Şunlar bu sorunun cevabı değildir: komşunun başkentini; karadaki il sınırını silme yetkisi; OPEC üyeliği.

Sonuç:

heartland'ı çevreleyen kıyı

Sıra

Bakü-Tiflis-Ceyhan neyin hattıdır?

Çözümü göster

  1. Hat 2006'da petrol taşımaya başladı.

  2. Doğru seçenek: petrol boru hattı.

  3. Şunlar bu sorunun cevabı değildir: komşunun başkentini; karadaki il sınırını silme yetkisi; OPEC üyeliği.

Sonuç:

petrol boru hattı

Zor

I. Montrö 1923'te imzalandı. II. İstanbul ve Çanakkale boğazları Karadeniz'i Akdeniz'e bağlar. III. Heartland ile rimland aynı kuramın iki adıdır. Hangileri doğrudur?

Çözümü göster

  1. Montrö 1936'dadır. I yanlıştır.

  2. İki boğaz bu bağlantıdır. II doğrudur.

  3. Mackinder ve Spykman ayrıdır. III yanlıştır.

Sonuç:

Yalnız II

Harici video

Videolar güvenilir kanallardan seçildi.

Jeopolitik Konum | AYT Coğrafya #Kamp2022

tonguç KAMPÜS SÖZEL · 30:24

Başka anlatımlar

Yapay zeka öğretmen

Cevabı doğrudan söylemem. Takıldığın adımı yaz. İstersen sana ipucu veririm.

Fotoğraf bu sürümde okunmaz. Soruyu cümleyle yaz, ipucu kazanımın içinde kalır.

Özet

Sık yapılan yanılgı

Montrö'yü 1923 sanmak, TANAP'ı boğaz sanmak ve heartland ile rimland'ı aynı yazar sanmak üç hatadır. Montrö 1936'dır. Mackinder ile Spykman ayrı kuramlardır.

Kaydet, sonra tekrar sorulur.

Bu konudan soru çöz