12. sınıf · TYT · AYT
Doğal Kaynaklar ve Çevre
Doğal kaynak, insanın kullandığı doğal varlıktır. Fosil yakıt yenilenemez. Güneş, rüzgâr ve su döngüsü yenilenebilir sınıftadır. Ekolojik ayak izi, tüketimin gerektirdiği üretken alandır. Taşıma kapasitesi, bir alanın bozulmadan besleyebileceği yüktür. Kullanım bu eşiği aşınca çevre borcu büyür.
Hakimiyet %0
Anlatım
Adım 1
Sınıf
Yenilenemez kaynak insan ömründe birikmez: kömür, petrol, doğal gaz, birçok maden. Yenilenebilir kaynak akışı süren enerji ve döngüdür. Yenilenebilir, sınırsız ve zararsız demek değildir. Yanlış yerdeki baraj da canlıyı bozar.
Adım 2
Ayak izi
Ekolojik ayak izi, bir kişinin ya da ülkenin tüketimini karşılamak için gereken üretken kara ve su alanıdır. Ayak izi, biyolojik kapasiteyi aşarsa açık vardır. İz, ayakkabı numarasının kendisi değildir.
Adım 3
Kapasite
Taşıma kapasitesi, ortamın bozulmadan kaldırdığı nüfus ya da kullanımdır. Eşik aşılınca otlak çölleşir, akifer çekilir, balık stoğu çöker. Kapasite, o yılki ihracat hedefi değildir.
Adım 4
Su
Kapalı havzada çıkan su, buharlaşma ve çekimle gider, denize akmaz. Konya kapalı havzası bu tanıma girer. Aşırı yer altı çekimi seviyeyi düşürür. Su stresi, nüfus ve kullanımın eldeki suya göre sıkışmasıdır.
Adım 5
Geçiş
Fosil yakıttan yenilenebilir üretime geçiş, karbonu ve ithalatı birlikte ilgilendirir. Türkiye enerji ham maddesinde dışa bağımlıdır. Yerli güneş ve rüzgâr bu faturayı ve bacayı azaltabilir. Geçiş bir günde stoku silmez.
Günlük örnek
Aynı bardak suyu her gün dökmek, kuyunun dolumundan hızlıysa bardak dolu görünür ama kuyu iner. Hız, stokun kendisinden ayrıdır.
Çözümlü örnek
Kolay
Hangisi yenilenemez kaynaktır?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Petrol insan ömründe yenilenmez.
Doğru seçenek: petrol.
Şunlar bu sorunun cevabı değildir: her yerde sonsuzdur; fosille aynı sınıftadır; sayımı kaldırır.
petrol
Orta
Ekolojik ayak izi neyi ölçer?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Tüketim alana çevrilir.
Doğru seçenek: tüketimin gerektirdiği üretken alan.
Şunlar bu sorunun cevabı değildir: her yerde sonsuzdur; fosille aynı sınıftadır; sayımı kaldırır.
tüketimin gerektirdiği üretken alan
Ayırt
Taşıma kapasitesi aşılınca ne beklenir?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Eşik, ortamın sınırıdır.
Doğru seçenek: otlak, su ya da stok bozulur.
Şunlar bu sorunun cevabı değildir: her yerde sonsuzdur; fosille aynı sınıftadır; sayımı kaldırır.
otlak, su ya da stok bozulur
Sıra
Konya havzası neden kapalı havza örneğidir?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Su buharlaşır ya da çekilir.
Doğru seçenek: suyu denize ulaşmaz.
Şunlar bu sorunun cevabı değildir: her yerde sonsuzdur; fosille aynı sınıftadır; sayımı kaldırır.
suyu denize ulaşmaz
Zor
I. Güneş yenilenemez bir fosildir. II. Ayak izi biyolojik kapasiteyi aşarsa açık doğar. III. Kapalı havzanın suyu denize akar. Hangileri doğrudur?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Güneş yenilenebilir akıştır. I yanlıştır.
Açık, tüketimin kapasiteyi geçmesidir. II doğrudur.
Kapalı havza denize akmaz. III yanlıştır.
Yalnız II
Harici video
Videolar güvenilir kanallardan seçildi.
Çevre ve Toplum - Doğal Kaynaklar ve Çevre -1
Hocalara Geldik
Başka anlatımlar
Yapay zeka öğretmen
Cevabı doğrudan söylemem. Takıldığın adımı yaz. İstersen sana ipucu veririm.
Fotoğraf bu sürümde okunmaz. Soruyu cümleyle yaz, ipucu kazanımın içinde kalır.
Özet
Sık yapılan yanılgı
Yenilenebiliri sonsuz ve zararsız sanmak, ayak izini nüfus yoğunluğu sanmak iki hatadır. Yenilenebilir kaynak da yer ve sınır ister. Ayak izi tüketimin alan karşılığıdır.
Kaydet, sonra tekrar sorulur.