10. sınıf · TYT · AYT
Topraklar
Toprak, kayaçların ufalanması ve organik maddenin karışmasıyla oluşur. İklim, ana kaya, eğim ve zaman etkilidir. Türkiye'de kahverengi step, kırmızı Akdeniz ve podzol benzeri topraklar iklimle uyumludur.
Hakimiyet %0
Anlatım
Adım 1
Oluşum
Fiziksel ufalanma don ve sıcaklıkla, kimyasal ufalanma su ve asitle olur. Organik katman üsttedir. Toprak bir günde oluşmaz.
Adım 2
Horizon
Toprak katmanlarına horizon denir. A katmanı organikçe zengindir. Eğimde horizon ince kalır çünkü aşınma birikimden hızlıdır.
Adım 3
İklim ilişkisi
Nemli sıcak yerde kimyasal çözünme fazladır. Kurak iç kesimde step toprağı yaygındır. Akdeniz'de demir oksit toprağa kırmızı renk verir. Terra rossa bu kırmızılıktır.
Adım 4
Erozyon
Bitki örtüsü kalkınca yağmur toprağı süpürür. Eğimli tarla risksiz sürülmez. Ağaç kökü toprağı tutar. Erozyon deprem değildir.
Adım 5
Koruma
Eşyükseltiye paralel sürüm, teras ve ağaçlandırma erozyonu azaltır. Nadas, toprağı dinlendirir ama yanlış yapılırsa rüzgâra açar.
Günlük örnek
Bahçedeki koyu toprak, yaprak çürüğü karıştığı için verimlidir. Eğimde toprak tutulmazsa akar.
Çözümlü örnek
Kolay
Terra rossa hangi iklimde yaygındır?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Kırmızı Akdeniz toprağıdır.
Doğru seçenek: Akdeniz.
Şunlar bu sorunun cevabı değildir: yalnız demir yoktur; buzuldur; artezyendir.
Akdeniz
Orta
Erozyon nedir?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Erozyon dış kuvvettir.
Doğru seçenek: toprağın su ve rüzgârla taşınması.
Şunlar bu sorunun cevabı değildir: yalnız demir yoktur; buzuldur; artezyendir.
toprağın su ve rüzgârla taşınması
Ayırt
Eğimde horizon neden ince kalır?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Eğim toprağı kaçırır.
Doğru seçenek: aşınma birikimden hızlıdır.
Şunlar bu sorunun cevabı değildir: yalnız demir yoktur; buzuldur; artezyendir.
aşınma birikimden hızlıdır
Sıra
Ağaçlandırmak erozyona ne yapar?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Kök bağlar.
Doğru seçenek: kök toprağı tutar.
Şunlar bu sorunun cevabı değildir: yalnız demir yoktur; buzuldur; artezyendir.
kök toprağı tutar
Zor
I. Erozyon bir depremdir. II. Terra rossa Akdeniz'de görülür. III. Bitki örtüsü toprağı tutar. Hangileri doğrudur?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Erozyon taşınmadır. I yanlıştır.
Terra rossa Akdeniz'dir. II doğrudur.
Kök tutar. III doğrudur.
II ve III
Harici video
Videolar güvenilir kanallardan seçildi.
Yeryüzünde Toprak Oluşumu ve Türleri | 10.Sınıf Coğrafya #2025
tonguç 10. SINIF · 35:08
Başka anlatımlar
Yapay zeka öğretmen
Cevabı doğrudan söylemem. Takıldığın adımı yaz. İstersen sana ipucu veririm.
Fotoğraf bu sürümde okunmaz. Soruyu cümleyle yaz, ipucu kazanımın içinde kalır.
Özet
Sık yapılan yanılgı
Kırmızı toprağı volkan sanmak ve erozyonu deprem sanmak iki hatadır. Kırmızılık Akdeniz ikliminin oksitlenmesidir. Erozyon dış kuvvettir.
Kaydet, sonra tekrar sorulur.