10. sınıf · TYT
Kimyasal bağ
Atomlar, elektronlarını paylaşarak ya da vererek bağ kurar. Bağ, bileşiği bir arada tutar.
Hakimiyet %0
Anlatım
Adım 1
İyonik bağ
Bir atom elektron verip artı iyon, diğeri elektron alıp eksi iyon olursa bağ iyoniktir. NaCl'de sodyum verir, klor alır. Soru «elektron geçti mi?» diye kurulur. Geçiş varsa paylaşım aranmaz.
Adım 2
Kovalent bağ
İki atom elektronları ortak kullanırsa bağ kovalenttir. H₂'de iki hidrojen aynı çifti kullanır. Ortak çift, atomlardan yalnız birinin özel malı sayılmaz; iki çekirdek de o çifti kullanır. Çifti tek atoma yazmak iyonik anlatımdır.
Adım 3
Elektronegatiflik
Elektronegatiflik, atomun bağ elektronlarını kendine çekme eğilimidir. Fark büyüdükçe çift bir tarafa kayar. Fark yoksa paylaşım dengededir. Flor, periyodik düzende bu çekimi en yüksek olanlardandır.
Adım 4
Polar ve apolar kovalent
H₂ ve Cl₂'de iki uç aynı türdendir. Çift ortaya yakındır. Bağ apolar kovalenttir. HCl'de klor, çifti kendine çeker. Bağ polar kovalenttir. Polar bağda elektron hâlâ ortaktır; tam bir iyon oluşmuş sayılmaz.
Adım 5
Lewis yapısı
Lewis yapısında element sembolünün çevresine değerlik elektronları konur. Ortak çift, iki sembolün arasında iki nokta ya da bir çizgidir. Bağ yapmamış elektronlar yalnız kendi atomunun yanında durur. Çizgi, bir çiftin kısaltmasıdır.
Adım 6
Metalik bağ
Metal atomları değerlik elektronlarını belirli bir çifte kilitlemez. Bu elektronlar metal katyonları arasında dolaşır. Bu ortaklaşa dolaşım metalik bağdır. Metalin elektriği iletmesi, dolaşan elektronlarla ilişkilidir.
Adım 7
Zayıf etkileşimler
Hidrojen bağı ve van der Waals etkileşimleri moleküller arasındadır. Suyun içindeki H–O bağı kovalenttir. Su moleküllerini birbirine tutan hidrojen bağı ise daha zayıftır. Molekül içi bağı, moleküller arası çekimle aynı kuvvette yazmak yanlıştır.
Günlük örnek
Sofra tuzunda sodyum ve klor iyonları birbirini çeker. Bu çekim iyonik bağdır.
Çözümlü örnek
Kolay
İki hidrojen atomu elektronlarını ortak kullanıyorsa bağın türü nedir?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Elektron birinden diğerine geçmiyor.
İkisi de aynı çifti kullanıyor.
Bu paylaşım kovalent bağdır.
Kovalent bağ
Orta
HCl'de klor, bağ elektronlarını hidrojenden daha çok kendine çeker. Bağ hangi türdedir?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Elektronlar hâlâ ortaktır, tam aktarım yoktur.
Çift klor tarafına kaymıştır.
Kaymış ortak çift, polar kovalent bağdır.
Polar kovalent
Zor
I. H₂ apolar kovalenttir. II. NaCl'de elektronlar ortak bir çifte yazılır. III. Metalik bağda değerlik elektronları metal katyonları arasında dolaşır. Hangileri doğrudur?
Çözümü gösterÇözümü gizle
H₂'de iki uç aynıdır. Çift kaymaz. I doğrudur.
NaCl'de sodyum elektronu klora verir. Ortak çift yoktur. II yanlıştır.
Metalik bağ, kilitli bir çift değil dolaşan elektronlardır. III doğrudur.
I ve III
Kontrol
Elektronun bir atomdan diğerine geçmesi hangi bağı kurar?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Biri verir, biri alır.
Oluşan iyonlar birbirini tutar.
iyonik
Zor
H₂ molekülündeki bağ neden kovalenttir?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Aktarım yok.
Ortak çift kovalent bağı kurar.
elektronlar ortaktır
Harici video
Videolar güvenilir kanallardan seçildi.
10dk'da Kimyasal Bağlar
tonguç AKADEMİ
Başka anlatımlar
Yapay zeka öğretmen
Cevabı doğrudan söylemem. Takıldığın adımı yaz. İstersen sana ipucu veririm.
Fotoğraf bu sürümde okunmaz. Soruyu cümleyle yaz, ipucu kazanımın içinde kalır.
Özet
Bağ özeti
İyonik aktarım, kovalent paylaşım, metalik dolaşan değerlik elektronu. Zayıf etkileşim moleküller arasındadır.
| Öge | Karşılık |
|---|---|
| İyonik | Elektron bir atomdan diğerine geçer. NaCl. |
| Apolar | Elektronegatiflik farkı yok. H₂, Cl₂. |
| Polar | Çift, elektronegatifliği büyük atoma kayar. HCl. |
| Lewis | Değerlik elektronları sembolün çevresine konur. Ortak çift iki sembolün arasındadır. |
| Metalik | Değerlik elektronları metal katyonları arasında dolaşır. |
| Zayıf | Hidrojen bağı ve van der Waals, moleküller arasındadır. Molekül içi bağdan zayıftır. |
Sık yapılan yanılgı
Ortak çifti tek atomun malı saymak. Polar bağı iyonik sanmak. Hidrojen bağını H–O kovalent bağı sanmak.
Kaydet, sonra tekrar sorulur.