12. sınıf · TYT · AYT
1946 Sonrası Çok Partili Dönem
İTA.12.3.4TYMM 2024Soğuk Savaş Dönemi’nin başlangıcından itibaren Türkiye’de meydana gelen siyasi gelişmelerin demokratikleşme sürecine etkilerini yorumlayabilme
7 Ocak 1946'da Demokrat Parti kuruldu. 1946 seçimini CHP kazandı. 14 Mayıs 1950 seçimini Demokrat Parti kazandı. Celal Bayar cumhurbaşkanı, Adnan Menderes başbakan oldu. Bu dönem, 1924 ve 1930 denemelerinin tekrarı değildir.
Hakimiyet %0
Anlatım
Adım 1
Neden 1945 sonrası
II. Dünya Savaşı bitince tek partili yönetim dışarıda da içeride de tartışıldı. 1945'te Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu mecliste ayrılığa yol açtı. Dörtlü Takrir, muhalefetin kapısını araladı. Bu hava, 1924 Terakkiperver Fırkası'nın kurulduğu hava değildir.
Adım 2
Demokrat Parti
7 Ocak 1946'da Demokrat Parti kuruldu. Kurucuları Celal Bayar, Adnan Menderes, Fuat Köprülü ve Refik Koraltan'dır. Parti, CHP'den ayrılan bir muhalefettir. 1945'teki Milli Kalkınma Partisi daha erken ve küçük bir girişimdir. Asıl iktidar değişimi Demokrat Parti iledir.
Adım 3
1946 seçimi
1946 seçimleri tek dereceli yapıldı. Oy açık, sayım kapalıydı diye eleştirildi. CHP çoğunluğu korudu. İsmet İnönü cumhurbaşkanı kaldı. Bu seçim, iktidarı devreden seçim değildir. Şikâyet, 1950'deki usul değişikliğinin gerekçelerinden biri oldu.
Adım 4
14 Mayıs 1950
1950 seçimleri gizli oy, açık sayım ile yapıldı. Demokrat Parti çoğunluğu aldı. Celal Bayar cumhurbaşkanı, Adnan Menderes başbakan oldu. CHP ilk kez muhalefete düştü. İnönü cumhurbaşkanlığından ayrıldı.
Adım 5
1950-1960
Demokrat Parti on yıl iktidarda kaldı. Karayolu, tarım makinesi ve dış yardım bu yılların ekonomi başlıklarıdır. Muhalefetle gerilim büyüdü. 27 Mayıs 1960 askerî müdahalesi bu iktidarı sona erdirdi. 27 Mayıs, 14 Mayıs 1950'nin kendisi değildir.
Günlük örnek
Uzun süre tek kaptanın yönettiği takıma ikinci bir kafile gelir ve bir sezon sonra sahayı devralır. 1946 kafilenin gelişi, 1950 ise sahanın devridir.
Çözümlü örnek
Kolay
Demokrat Parti hangi gün kuruldu?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Yıl 1946'dır.
Gün 7 Ocak'tır.
Kurucular arasında Bayar ve Menderes vardır.
7 Ocak 1946
Orta
1950 seçiminde cumhurbaşkanı ve başbakan kim oldu?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Seçim 14 Mayıs 1950'dedir.
Cumhurbaşkanı Celal Bayar'dır.
Başbakan Adnan Menderes'tir.
Bayar ve Menderes
1946
1946 seçimini hangi parti kazandı?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Oy usulü eleştirildi.
Çoğunluk CHP'de kaldı.
İnönü cumhurbaşkanı kaldı.
CHP
1960
Demokrat Parti iktidarını sona erdiren müdahale hangi gündür?
Çözümü gösterÇözümü gizle
İktidar 1950'de başladı.
Müdahale 27 Mayıs 1960'tır.
Bu gün, seçim günü değildir.
27 Mayıs 1960
Zor
I. Demokrat Parti 1924'te kuruldu. II. 14 Mayıs 1950 seçimini Demokrat Parti kazandı. III. 1946 seçiminde iktidar değişmedi. Hangileri doğrudur?
Çözümü gösterÇözümü gizle
1946 kuruluştur. 1924 Terakkiperver'dir. I yanlıştır.
1950'de DP iktidara geldi. II doğrudur.
1946'da CHP kaldı. III doğrudur.
II ve III
Harici video
Videolar güvenilir kanallardan seçildi.
6dk'da ÇOK PARTİLİ HAYATA GEÇİŞ
tonguç AKADEMİ
Yapay zeka öğretmen
Cevabı doğrudan söylemem. Takıldığın adımı yaz. İstersen sana ipucu veririm.
Fotoğraf bu sürümde okunmaz. Soruyu cümleyle yaz, ipucu kazanımın içinde kalır.
Özet
Sık yapılan yanılgı
1946'yı 1924 Terakkiperver Fırka ya da 1930 Serbest Fırka sanmak yanlıştır. O iki deneme Atatürk hayattayken kapandı. 1946, Atatürk'ün ölümünden sonradır. İktidar 1946'da değil 14 Mayıs 1950'de değişti.
Kaydet, sonra tekrar sorulur.