12. sınıf · AYT
Kepler ve kütle çekimi
Newton'un kütle çekimi, iki kütle çarpımıyla doğru, uzaklığın karesiyle ters orantılıdır. Kepler'in üç yasası gezegen yörüngesini elips, eşit alan ve T²/r³ sabitiyle okur. Çembersel hareket bu sayfanın adı değildir.
Hakimiyet %0
Anlatım
Adım 1
Kısa anlatım
F = G·m₁·m₂ / r². Kütle artınca kuvvet artar. Uzaklık iki katına çıkınca kuvvet dörtte bire iner. G, evrensel çekim sabitidir.
Adım 2
Nasıl ayırt edilir
Birinci yasa: gezegen, odağında Güneş bulunan elips çizer. Yörünge, her zaman çember değildir. Çember, elipsin özel hâlidir.
Adım 3
Örnek durum
İkinci yasa: eşit sürede eşit alan taranır. Gezegen Güneş'e yaklaşınca hızlanır, uzaklaşınca yavaşlar. Hız, yörüngede sabit olmak zorunda değildir.
Adım 4
Sınır
Üçüncü yasa: aynı yıldızın gezegenlerinde T²/r³ sabittir. Uzak gezegenin periyodu daha uzundur. Katalogda Kepler başlıklı video yoktur. Çembersel hareket kaydı bu yasayı anlatmaz.
Günlük örnek
Elmayı yere çeken kuvvet ile Ay'ı yörüngede tutan kuvvet aynı yasanın iki görünüşüdür. Uzaklık değişince kuvvetin büyüklüğü değişir.
Çözümlü örnek
Zor
I. Kuvvet, uzaklığın karesiyle ters orantılıdır. II. 2² = 4. III. Kuvvet dörtte birine iner. Kütleler aynı kalır. Uzaklık iki katına çıkınca iki kütle arasındaki çekim kuvveti kaç katına iner?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Kuvvet, uzaklığın karesiyle ters orantılıdır.
2² = 4.
Kuvvet dörtte birine iner. Kütleler aynı kalır.
Dörtte birine
Kural
Uzaklık 2 kat olunca kuvvet ne olur?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Kare ile ters orantı vardır.
Sonuç: dörtte birine iner.
dörtte birine iner
Sık hata
Kepler'in birinci yasası yörüngeyi ne diye söyler?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Güneş, elipsin odağındadır.
Sonuç: elips.
elips
Kontrol
Eşit sürede eşit alan hangi yasadır?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Alan yasası hızı değiştirir.
Sonuç: ikinci yasa.
ikinci yasa
Zor
T²/r³ neyi sabit tutar?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Üçüncü yasa periyot ile yarıçapı bağlar.
Sonuç: aynı yıldızın gezegenlerini.
aynı yıldızın gezegenlerini
Harici video
Videolar güvenilir kanallardan seçildi.
Kepler Kanunları | AYT Fizik 2022 #hedefekoş
Hocalara Geldik
Başka anlatımlar
Yapay zeka öğretmen
Cevabı doğrudan söylemem. Takıldığın adımı yaz. İstersen sana ipucu veririm.
Fotoğraf bu sürümde okunmaz. Soruyu cümleyle yaz, ipucu kazanımın içinde kalır.
Özet
Sık yapılan yanılgı
Sık yanılgı, kütle çekimini yalnız Dünya'ya bağlı sanmaktır. Her iki cisim birbirini çeker. Küçük kütleli olan daha belirgin ivme kazanır.
Kaydet, sonra tekrar sorulur.