9. sınıf · TYT
İş ve enerji
Kuvvet yer değiştirme yönündeyse iş, kuvvet ile yolun çarpımıdır. Birimi joule’dür. Güç, işin süreye bölümüdür.
Hakimiyet %0
Anlatım
Adım 1
İş
W = F · x, kuvvet ve yer değiştirme aynı doğrultudaysa. Kuvvet newton, yol metre ise iş joule olur.
Adım 2
Açı
Kuvvet yola dikse o kuvvetin yaptığı iş 0’dır. Yükü yatay taşıyan kişinin düşey taşıma kuvveti, yatay yola iş yapmaz.
Adım 3
Enerji
Yapılan net iş, kinetik enerjideki değişime eşittir. Sürtmesiz yolda itilen cisim hızlanır. Sürtme, enerjiyi ısıya taşır.
Adım 4
Güç
P = W / t. Aynı işi kısa sürede bitirmek gücü büyütür. Birimi watt’tır: joule bölü saniye.
Adım 5
Kütle ile karışan
İş, kütle çarpı yol değildir. 2 kg cismi 3 metre taşımak, kuvvet bilinmeden joule vermez.
Adım 6
İşaret
Hareket yönünün tersine kuvvet negatif iş yapar, cismi yavaşlatır. Sürtme çoğu düz yolda bu yüzden negatif iş yapar.
Günlük örnek
Çantanı yatay yolda sabit kuvvetle 2 metre çekmek iş yapar. Çantayı sabit yükseklikte tutmak, yol yoksa mekanik iş sayılmaz.
Çözümlü örnek
Kolay
10 N kuvvet cismini kendi yönünde 3 m ötelerse iş kaç joule’dür?
Çözümü gösterÇözümü gizle
W = F · x.
10 · 3 = 30.
Birim joule’dür.
30 J
Kural
60 J iş 20 saniyede yapılırsa güç kaç watt’tır?
Çözümü gösterÇözümü gizle
P = W / t.
60 / 20 = 3.
Kısa süre gücü büyütürdü.
3 W
Sık hata
20 N düşey kuvvetle tutulan çanta yatayda 4 m taşınıyor. Bu düşey kuvvetin işi nedir?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Kuvvet yola diktir.
cos 90° = 0.
İş 0 J’dür.
0 J
Kontrol
Aynı 100 J işi Ece 10 s, Kerem 25 s’de bitiriyor. Gücü büyük olan kimdir?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Ece: 100/10 = 10 W.
Kerem: 100/25 = 4 W.
İş eşit, süre küçük olanın gücü büyüktür.
Ece
Zor
I. Kuvvet yola dikse iş sıfırdır. II. İş, kütle çarpı yoldur. III. Güç, iş bölü süredir. Hangileri doğrudur?
Çözümü gösterÇözümü gizle
I açının sonucudur.
II yanlıştır: iş kuvvetle yol ister.
III watt’ın tanımıdır.
I ve III
Harici video
Videolar güvenilir kanallardan seçildi.
İş, Enerji ve Güç | 9.Sınıf Fizik #2024
tonguç 9. SINIF
Başka anlatımlar
Yapay zeka öğretmen
Cevabı doğrudan söylemem. Takıldığın adımı yaz. İstersen sana ipucu veririm.
Fotoğraf bu sürümde okunmaz. Soruyu cümleyle yaz, ipucu kazanımın içinde kalır.
Özet
İş, kuvvet ile kuvvet yönündeki yolun çarpımıdır. Enerji bu işi yapabilme ölçüsüdür.
Kaydet, sonra tekrar sorulur.