8. sınıf
Türkiye'de kimya endüstrisi
F.8.4.6.12018Geçmişten günümüze Türkiye’deki kimya endüstrisinin gelişimini araştırır.
2018 fen bilimleri programında 8. sınıf, 2026-2027 öğretim yılında da bu programdadır. TYMM kademeli geçişi 2026-2027'de 3, 7 ve 11. sınıflara gelir; 8. sınıf bir sonraki yılda değişir. Türkiye'de kimya endüstrisi, Madde ve Endüstri ünitesinde ham maddeyi ürün ve çevre etkisiyle birlikte okur.
Hakimiyet %0
Anlatım
Adım 1
Kısa anlatım
Kimya endüstrisi, ham maddeyi işlemden geçirip boya, gübre, plastik, ilaç, cam ve temizlik ürünü gibi mallara çevirir. Ürünün adı, yerin altındaki madenin adıyla aynı olmak zorunda değildir.
Adım 2
Nasıl ayırt edilir
Ham madde, ürün ve atık üç ayrı sütundur. Bor tesisi bor mineralini işler. Petrokimya tesisi petrol türevinden plastik ara maddesi çıkarır. Sütunları birleştirmek, madeni doğrudan market ürünü sanmaktır.
Adım 3
Örnek durum
Deney tablosunda bir tesis için üç satır durur: çıkan mal, kullanılan su ve bırakılan gaz. Ürün satırı ekonomiyi, gaz satırı çevre etkisini gösterir. İkisi aynı hücreye yazılmaz.
Adım 4
Sınır
Tesisin il sınırı, kimya kuralının kendisi değildir. Aynı ürün başka ilde de üretilebilir. Sınav cümlesi il adı istiyorsa haritaya bakılır. İstemiyorsa ürün ve ham madde yeter.
Günlük örnek
Mutfaktaki bulaşık deterjanı bir kimya ürünüdür. Şişenin içindeki sıvı, ham petrol veya bitkisel yağın işlemden geçmiş hâlidir.
Kavram kartı
Sık yapılan yanılgı
Sık yanılgı, her fabrikayı kimya endüstrisi saymak ya da yerli ürünü çevre etkisiz sanmaktır. Un fabrikası öğütür, kimyasal ürün çıkarmaz. Yerli tesis de atık suyu arıtır.
Çözümlü örnek
Zor
I. Ham madde bor mineralidir. II. Satılan mal cam elyafıdır. Bu, ürün satırıdır. III. Dereye bırakılan su, çevre etkisi satırıdır. Ürünle aynı hücreye yazılmaz. Deney tablosunda bir tesis bor madenini işliyor, cam elyafı satıyor ve atık suyunu arıtmadan dereye veriyor. Ürün ile çevre etkisi hangi satırdadır?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Ham madde bor mineralidir.
Satılan mal cam elyafıdır. Bu, ürün satırıdır.
Dereye bırakılan su, çevre etkisi satırıdır. Ürünle aynı hücreye yazılmaz.
Ürün cam elyafı, etki arıtılmayan sudur
Kural
Kimya endüstrisi ne yapar?
Çözümü gösterÇözümü gizle
İşlem, ham maddeyi başka bir mala çevirir.
Sonuç: ham maddeyi ürüne çevirir.
ham maddeyi ürüne çevirir
Sık hata
Bor tesisinin ham maddesi nedir?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Mineral işlenir, ürün ayrı yazılır.
Sonuç: bor minerali.
bor minerali
Kontrol
Atık su hangi sütuna girer?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Su, etki sütunudur.
Sonuç: çevre etkisi.
çevre etkisi
Zor
Un fabrikası neden bu üniteye girmez?
Çözümü gösterÇözümü gizle
Öğütme, kimya tesisinin işi değildir.
Sonuç: kimyasal ürün çıkarmaz.
kimyasal ürün çıkarmaz
Harici video
Videolar güvenilir kanallardan seçildi.
TEKTE BİTİR - LGS 2025: 8. Sınıf Fen Bilimleri : Asitler ve Bazlar, Türkiye'de Kimya Endüstrisi
Hız Yayınları Ortaokul
Başka anlatımlar
Yapay zeka öğretmen
Cevabı doğrudan söylemem. Takıldığın adımı yaz. İstersen sana ipucu veririm.
Fotoğraf bu sürümde okunmaz. Soruyu cümleyle yaz, ipucu kazanımın içinde kalır.